Skale kliniczne stanowią kluczowe narzędzie w praktyce pielęgniarskiej, umożliwiające obiektywną ocenę stanu pacjenta. Poniżej znajdziesz przydatne skale kliniczne do oceny pacjenta, służące między innymi do oceny stanu odżywienia, bólu, kondycji psychicznej i tym podobne.

Ocena stanu odżywienia pacjenta

Wywiad żywieniowy 

Celem wywiadu żywieniowego jest uzyskanie szczegółowych informacji dotyczących nawyków żywieniowych pacjenta, ewentualnych zaburzeń w sposobie odżywiania oraz ocena niezamierzonej utraty masy ciała w okresie poprzedzającym badanie. Szczególną uwagę zwraca się na dynamikę zmian masy ciała, ponieważ stanowi ona ważny wskaźnik ryzyka niedożywienia.

Za istotny sygnał alarmowy uznaje się utrata co najmniej 5% masy ciała w ciągu 21 dni oraz/lub co najmniej 10% w okresie 180 dni. Tego typu informacje pozwalają ocenić stan odżywienia pacjenta i wdrożyć odpowiednie działania profilaktyczne lub terapeutyczne.

Badania antropometryczne stanowią podstawową metodę oceny stanu odżywienia pacjenta. Obejmują pomiary masy ciała, wzrostu, obwodów, grubości fałdów skórnych. 

Wskaźnika masy ciała  – BMI

BMI (ang. Body Mass Index), czyli wskaźnik masy ciała, to proste narzędzie służące do oceny, czy masa ciała danej osoby mieści się w zakresie normy w odniesieniu do jej wzrostu. Oblicza się go według wzoru: BMI = masa ciała (kg) / wzrost² (m²). BMI pomaga w klasyfikacji niedowagi, prawidłowej masy ciała, nadwagi oraz otyłości.

Wygłodzenie	<16,0
Wychudzenie	16,0 – 16,9
Niedowaga	17,0 – 18,5
Prawidłowa masa ciała	18,5–24,9
Nadwaga	25,0–29,9
Otyłość I stopnia	30,0–34,9
Otyłość II stopnia	35,0–39,9
Otyłość III stopnia	≥40

Wskaźnik WHR 

Wskaźnik WHR (ang. Waist to Hip Ratio) to iloraz obwodu talii i bioder. Wartość prawidłowa WHR wynosi dla mężczyzn ≤ 1, a dla kobiet ≤ 0,8. Wskaźnik WHR wyróżnia dwa typy otyłości: gynoidalną (pośladkowoudową) – częściej u kobiet i androidalną (brzuszną) – częściej u mężczyzn.

Pomiar grubości tkanki tłuszczowej

Przydatnym elementem oceny stanu odżywienia jest pomiar grubości tkanki tłuszczowej, dokonywany najczęściej w trzech lokalizacjach:

-nad mięśniem trójgłowym ramienia kończyny dominującej,

-nad mięśniem dwugłowym ramienia kończyny dominującej,

-nad mięśniem podłopatkowym.

Każdy pomiar wykonuje się trzykrotnie, a następnie wylicza średnią i interpretuje ją w odniesieniu do norm dla płci i wieku.

Obwód ramienia i łydki

U osób starszych pomocne są także proste wskaźniki takie jak obwód ramienia (MAC) i obwód łydki (CC). Za zwiększone ryzyko niedożywienia uznaje się wartości MAC ≤ 22 cm oraz CC ≤ 31 cm.

Kwestionariusze kliniczne do oceny odżywienia pacjenta

– NRS 2002 (ang. Nutritional Risk Screening 2002) – Wynik ≥ 3 punkty wymaga powiadomienia lekarza i wdrożenia leczenia żywieniowego, natomiast wynik < 3 punkty wskazuje, że niedożywienie jest mało prawdopodobne.

– SGA (ang. Subjective Global Assessment) / PG-SGA – Punktowa Subiektywna Ogólna Ocena Stanu Odżywiania – stosowana zwłaszcza u pacjentów wyniszczonych i onkologicznych.

– MNA (ang. Mini Nutritional Assessment) – W badaniu można zdobyć w sumie 30 punktów. Skala wygląda następująco: >17 pkt. – niedożywienie, 17-23,5 pkt. zagrżenieni niedożywieniem, 24-30 pkt. prawidłowy stan odżywienia. Stosowana często w populacji geriatrycznej.

Narzędzia do oceny apetytu: AHSPQ (ang. Appetite, Hunger and Sensory Perception Questionnaire), CNAQ (ang. Council on Nutrition Appetite Questionnaire) oraz SNAQ (ang. Simplified Nutritional Appetite Questionnaire).

Ocena podstawowych parametrów życiowych

Podstawowym narzędziem oceny pacjenta przez pielęgniarkę jest monitorowanie podstawowych parametrów życiowych. Stan pacjenta ocenia się w oparciu o przyjęte normy dla poszczególnych parametrów. Do podstawowych parametrów życiowych należą:

-temperatura ciała,

-ciśnienie tętnicze,

-tętno,

-częstość oddechów.

Zapoznaj się z dokładnymi informacjami na temat podstawowych parametrów życiowych. 

Ocena bólu

Ocena bólu jest jednym z podstawowych elementów badania pacjenta, mającym istotny wpływ na jego stan ogólny, behawioralny i poczucie komfortu. Rodzaj stosowanej skali zależy m.in. od wieku pacjenta, zaangażowanego układu/narządu oraz sytuacji klinicznej.

Do najczęściej wykorzystywanych narzędzi należą:

-VAS (Visual Analogue Scale),

-NRS (Numeric Rating Scale),

-OLD CARTS,

-skale specyficzne, np. Chest Pain Scale, Skala Bólu Neuropatycznego, Kwestionariusz MPQ.

Kwestionariusz bólu McGill

Zapoznaj się dokładniej ze skalami oceny bólu u pacjenta.

Ocena świadomości pacjenta

Do oceny świadomości pacjenta można wykorzystać między innymi skalę AVPU lub skalę Galsgow.  

Skala AVPU

Oznaczenie	Opis
A (Alert)	Pacjent przytomny, skupia uwagę
V (Verbal)	Pacjent reaguje na polecenia głosowe
P (Pain)	Pacjent reaguje na bodźce bólowe
U (Unresponsive)	Pacjent jest nieprzytomny, nie reaguje na żadne bodźce

Skala Glasgow

Służy do oceny przytomności pacjenta.

Interpretacja (pkt.):

– >3 – stan wegetatywny,

– 3-8 stan ciężki,

– 9-15 stan umiarkowany,

– 13-15 stan łagodny.

Zakres badania	Rodzaj reakcji	Punkty
Otwieranie oczu	Spontanicznie	4
	W odpowiedzi na bodziec dźwiękowy	3
	W odpowiedzi na bodziec bólowy	2
	Brak reakcji	1
Odpowiedź werbalna	Pacjent zorientowany, poprawnie odpowiada	5
	Pacjent odpowiada poprawnie, ale jest zdezorientowany	4
	Niepoprawnie odbierane słowa	3
	Pacjent wydaje niezrozumiałe dźwięki	2
	Brak reakcji	1
Odpowiedź ruchowa	Chory wykonuje polecenia	6
	Właściwe umiejscowienie bólu	5
	Wycofanie w reakcji na ból	4
	Nieprawidłowa reakcja na ból (zgięcie)	3
	Zwiększona reakcja na ból (wyprost)	2
	Brak reakcji	1

Skala NIHSS – ocena deficytów neurologicznych przy udarze mózgu

Interpretacja (pkt.):

– > 5 – brak objawów udaru lub mikroudaru,

– 5-15 – udar o nasileniu umiarkowanym,

– 16-30 udar o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego, 

– 21-42 – udar ciężki.

Zakres badania	Reakcja
Przytomność	0 – pacjent przytomny 1 – pacjent podsypiający, wybudza się w reakcji na bodziec 2 – pacjent nieprzytomny, wymaga wielokrotnej stymulacji 3 – brak reakcji na bodźce
Pytanie o wiek i miesiąc	0 – odpowiedzi prawidłowe 1 – jedna odpowiedź poprawna 2 – obie odpowiedzi są niepoprawne
Wykonywanie poleceń	0 – oba polecenia prawidłowo wykonane 1 – jedno polecenie prawidłowo wykonane 2 – oba polecenia wykonane nieprawidłowo
Ruchomość gałek ocznych	0 – prawidłowa 1 – częściowe porażenie 2 – całkowite porażenie
Pole widzenia	0 – brak zaburzeń 1 – częściowe niedowidzenie połowicze 2 – całkowite niedowidzenie połowicze 3 –  obustronne niedowidzenie połowicze
Porażenie nerwu twarzowego	0 – ruchy prawidłowe 1 – niewielki niedowład 2 – porażenie częściowe 3 – porażenie całkowite
Siła mięśni kończyn górnych	0 – kończyna górna nie opada 1 – kończyna górna opada, chory utrzymuje kończynę pod kątem 45 lub 90° >10 s 2- częściowy ruch kończyny górnej 3- brak ruchu, kończyna górna opada 4 – brak ruchu kończyną 5 – amputacja
Siła mięśni kończyn górnych	0- pacjent utrzymuje kończynę pod kątem 30° przez 5 sekund 1- kończyna opada powoli 2- kończyna opada szybko, ale jest zachowany opór 3- kończyna opada natychmiast, 4 – brak ruchu kończyny 5 – blokada w stawie/amputacja
Ataksja kończyn	0 – brak 1- w jednej kończynie 2-w obu kończynach 3-amputacja
Czucie	0-obecne 1-częściowa utrata czucia 2-całkowita utrata czucia
Mowa	0-brak afazji 1-afazja w stopniu łagodnym do umiarkowanego 2-afazja dużego stopnia 3-afazja całkowita
Dyzartia	0-brak 1-postać łagodna do umiarkowanej 2-postac ciężka 3-chory zaintubowany
Reakcja na bodźce	0-prawidłowa 1-brak reakcji na wybrany bodziec  (słuch, wzrok, czucie) 2- brak rozróżnienia >1 bodźca

Ocena depresji u pacjenta 

Do najczęściej wykorzystywanych narzędzi służących do oceny depresji należą wśród pacjentów należą:

–Skala Depresji Becka (BDI) – interpretacja punktowa wyników: 0-11 – brak depresji, 12-19 – depresja łagodna, 20-25 – depresja umiarkowana, 26-63 – depresja ciężka.

–Skala Depresji Hamiltona – interpretacja punktowa wyników: 0-7 – brak depresji, 8–16 – łagodne nasilenie, 17–23 – depresja umiarkowana, ≥24 depresja ciężka.

–Geriatryczna Skala Oceny Depresji (GDS) – przeznaczona dla osób w wieku podeszłym; 0–9 pkt. = brak depresji, 10–19 pkt = depresja łagodna, 20 i więcej pkt. = głęboka depresja.

Ocena funkcjonowania pacjenta

Skala Barthel

Skala Barthel jest narzędziem służącym do oceny stopnia samodzielności pacjenta w wykonywaniu podstawowych czynności dnia codziennego, takich jak jedzenie, przemieszczanie się, higiena osobista czy korzystanie z toalety. Uzyskany wynik pozwala określić poziom zależności pacjenta od opiekuna oraz potrzeby w zakresie rehabilitacji i wsparcia.

Interpretacja wyniku:

I. 86-100 pkt. – stan pacjenta ‘’lekki’’

II. 21- 85 pkt. – stan pacjenta ‘’średnio ciężki’’

III. 0 – 20 pkt. – stan pacjenta ‘’bardzo ciężki’’.

Kategoria	Czynność	Punkty
1.	Spożywanie posiłków 0= nie jest w stanie samodzielnie jeść lub przełykać, 5= potrzebuje pomocy w krojeniu, smarowaniu, karmieniu doustnym 10= samodzielny, niezależny
2.	Przemieszczanie się z łóżka na krzesło i z powrotem/siadanie 0= nie jest w stanie przemieszczać się, nie zachowuje równowagi przy siadaniu oraz siedzeniu 5= przemieszcza się  z pomocą fizyczną jednej lub dwóch osób, może siedzieć 10= mniejsza pomoc (słowna lub fizyczna) 15=samodzielny
3.	Utrzymanie higieny osobistej 0= nie jest w stanie wykonać żadnych czynności higienicznych 5=potrzebuje pomocy przy wykonywaniu czynności higienicznych 10=samodzielny przy myciu twarzy, czesaniu się, myciu zębów, także z zapewnionymi pomocami
4.	Korzystanie z toalety (WC) 0= nie korzysta w ogóle z toalety 5= potrzebuje lub częściowo potrzebuje pomocy przy korzystaniu z toalety 10=samodzielny w dotarciu do toalety oraz w zdejmowaniu i zakładaniu części garderoby
5.	Mycie i kąpiel całego ciała 0= kapany w wannie przy pomocy podnośnika 5= wymaga pomocy 10=samodzielny
6.	Poruszanie się po powierzchniach płaskich 0= w ogóle nie porusza się 5= porusza się na odległość do 50m za pomocą sprzętu wspomagającego i z pomocą co najmniej jednej osoby 10= samodzielny, niezależny w poruszaniu się na odległość powyżej 50m, także w użyciem  sprzętu wspomagającego
7.	Wchodzenie i schodzenie po schodach 0= nie jest w stanie wchodzić i schodzić po schodach nawet z pomocą innej osoby 5= potrzebuje pomocy fizycznej asekuracji, przenoszenia 10= samodzielny
8.	Ubieranie się i rozbieranie 0= potrzebuje kompleksowej pomocy innej osoby 5= potrzebuje częściowej pomocy innej osoby 10= samodzielny, niezależny (także w zapinaniu guzików, zamka, zawiązywanie sznurowadeł)
9.	Kontrolowanie stolca/zwieracza odbytu 0= nie panuje nad oddawaniem stolca 5= sporadycznie bezwiednie oddaje stolec 10= kontroluje oddawanie stolca
10.	Kontrolowanie moczu/zwieracza pęcherza moczowego 0= nie panuje nad oddawaniem moczu 5= sporadycznie bezwiednie oddaje mocz 10= kontroluje oddawanie moczu
Łączna liczba punktów

Skala ADL

Ocena podstawowych czynności dnia codziennego (ang. Activities of Daily Liveing – ADL) – tak zwana skala Katza. Służy do oceny możliwości wykonywania przez pacjenta prostych czynności dnia codziennego. Pacjent może zdobyć 6 punktów.

Interpretacja wyników (pkt.):

-5-6 – osoba sprawna,

-3-4 – osoba umiarkowanie niesprawna

-<2 – osoba znacznie niesprawna.

L/P	SAMODZIELNY	TAK	NIE
1	Kąpanie się	1	0
2	Ubieranie się i rozbieranie	1	0
3	Korzystanie z toalety	1	0
4	Wstawanie z łóżka i przemieszczanie się na fotel	1	0
5	Samodzielne jedzenie	1	0
6	Kontrolowane wydalanie moczu i stolca	1	0

Skala Karnofsky’ego

Skala ocenia sprawność pacjenta. Możliwe jest uzyskanie 100 punktów, gdzie 100 oznacza najlepszy wynik, a 0 zgon.

Stopień sprawności	Objawy
100	Stan prawidłowy, brak dolegliwości i objawów chorób
90	Stan prawidłowej aktywności, niewielkie dolegliwości i objawy chorób
80	Stan niemal pełnej aktywności (wymaga pewnego wysiłku); niewielkie dolegliwości i objawy chorób
70	Stan niemożności wykonywania pracy lub prawidłowej aktywności, przy zachowanej zdolności do samoobsług
60	Stan wymagający okresowej opieki, przy zachowanej zdolności do samodzielnego spełniania większości codziennych potrze
50	Stan wymagający częstej opieki i częstych interwencji medycznych
40	Stan niewydolności i konieczność szczególnej opieki
30	Stan poważnej niewydolności, wskazania do hospitalizacji
20	Stan poważnej choroby, bezwzględna konieczność hospitalizacji prowadzenia leczenia wspomagającego
10	Stan gwałtownego narastania zagrożenia życia
0	Zgon

Skala Lawtona 

Skala Lawtona (ang. Instrumental Activities if Daily Living – IADL) ocenia złożone czynności życia codziennego.

Punktacja:

1-nie radzi sobie,

2- radzi sobie z niewielką pomocą,

3-radzi sobie bez pomocy.

24 pkt – pełna sprawność i samodzielność, <24 – wymaga wsparcia i pomocy.

Pytanie	Punkty
Czy potrafisz korzystać z telefonu?
Czy jesteś w stanie dotrzeć do miejsc poza odległością spaceru?
Czy wychodzisz z domu po artykuły spożywcze?
Czy możesz sam przygotować posiłki?
Czy możesz sam wykonywać prace domowe (np. sprzątanie)?
Czy możesz sam majsterkować lub dokonywać drobnych napraw w domu?
Czy możesz sam wyprać swoje rzeczy?
Czy sam przyjmujesz lub mógłbyś przyjmować leki?
Czy możesz sam gospodarować pieniędzmi?
Razem

Skala ECOG

Skala ECOG (ang. Eastern Cooperative Oncology Group) służy do oceny sprawności i zdolności do wykonywania codziennych czynności wśród pacjentów onkologicznych.

Stopień	Charakterystyka
0	Pacjent w pełni sprawny, bez ograniczeń w codziennej aktywności
1	Lekkie ograniczenia, pacjent może wykonywać lekką pracę fizyczną
2	Pacjent zdolny do samoobsługi, ale niezdolny do pracy, spędza część dnia w łóżku lub siedząc
3	Znaczne ograniczenia, pacjent zdolny tylko do ograniczonej samoobsługi, spędza ponad połowę dnia w łóżku lub siedząc
4	Całkowita niesprawność, pacjent niezdolny do samoobsługi, całkowicie unieruchomiony
5	Zgon

Ocena ryzyka odleżyn

Istnieje kilka skal do oceny ryzyka odleżyn. Do najczęściej wykorzystywanych należą:

-Skala Doreen Norton,

-Skala Braden,

-Skala Douglas.

Skala Norton – wynik poniżej 14 punktów oznacza zwiększone ryzyko odleżyn. 

Punkty	Stan fizyczny	Stan psychiczny	Aktywność fizyczna	Zdolność poruszania się	Nietrzymanie stolca/moczu
4	dobry	czujny	chodzi sam	pełna	nie
3	dość dobry	apatyczny	z pomocą	lekko ograniczona	sporadycznie
2	zły	splątany	siedzi	bardzo ograniczona	nietrzymanie moczu
1	bardzo zły	zamroczony	brak	brak	nietrzymanie stolca

Zobacz przegląd przydatnych skal klinicznych do oceny odleżyn i ran. 

Klasyfikacja odleżyn

Do oceny odleżyn wykorzystuje się najczęściej następujące skale:

-EPUAP/NPIAP,

-Torrence’a,

-Campbella.

Skala Torrence’a

Skala Torrence’a
Stopień	Charakterystyka
I	Blednące zaczerwienienie, odwracalne pod wpływem ucisku.
II	Nieblednące zaczerwienienie – uszkodzenia naskórka. Pojawiają się pęcherze, obrzęk tkanek, stan zapalny, dolegliwości bólowe.
III	Uszkodzenie pogranicza skóry z tkanką podskórną. Brzeg rany jest odgraniczony, a dno wypełnione czerwoną ziarniną lub żółtymi masami rozpadających się tkanek.
IV	Uszkodzenie sięga powięzi, brzeg jest dobrze odgraniczony, dno pokrywa sucha lub wilgotna czarna i/lub brązowa martwica.
V	Zaawansowana martwica, wychodząca poza powięź, sięgająca tkanki mięśniowej, ścięgien, więzadeł, kości, stawów. W ranie widoczna jest czarna martwica i rozpadające się masy tkanek.

Ocena siły mięśniowej – skala Lovetta

Skala Lovetta to 6-stopniowa skala oceny siły mięśniowej u pacjenta.

Punkty	SAMODZIELNY
0	Brak skurczu mięśniowego
1	Śladowy skurcz mięśniowy
2	Słaby skurcz, umożliwiający ruch w odciążeniu. (25%)
3	Dostateczny skurcz, umożliwiający ruch z pokonaniem oporu stawianego przez ciężar własny kończyny. (50%)
4	Dobry skurcz, umożliwiający ruch z pokonaniem oporu stawianego przez ciężar własny kończyny oraz przez badającego. (75%)
5	Siła mięśniowa prawidłowa. (100%)

Bristolska skala uformowania stolca

Skala dzieli kał na 7 grup, ze względu na kształt oraz konsystencję, gdzie:

-typ 1-2 – najczęściej zatwardzenie,

-typ 3-4 – najczęstsze formy kału,

-5-6 – oznaki biegunki,

-7 – zarażenie przecinkowcem cholery.

Typ	Charakterystyka
I	Pojedyncze zbite grudki podobne do orzechów, trudne do wydalenia
II	Stolec o wydłużonym kształcie, grudkowaty
III	Stolec wydłużony, z pęknięciami na powierzchni
IV	Smukłe, wężowate kawałki stolca, gładkie i miękkie
V	Miękkie drobiny z wyraźnymi krawędziami (łatwo wydalane)
VI	Kłaczaste kawałki z postrzępionymi krawędziami
VII	Wodnisty, bez stałych elementów (ciecz)

Wczesna ocena w kierunku choroby nowotworowej

Do wczesnej oceny objawów nowotworowych wykorzystuje się schemat CZUJNOĆŚ.

C – częste zaburzenia w oddawaniu stolca i moczu,

Z – zmiana, owrzodzenie, które się nie goi,

U – udowodnione nietypowe krwawienie lub wydalina,

J – jakikolwiek guzek lub stwardnienie w piersi, lub w innym miejscu,

N – nieuzasadnione chudnięcie lub zaburzenia połykania,

O – odmienny wygląd znamienia lub brodawki,

Ś – silny, dokuczliwy kaszel,

Ć – ciągła chrypka.

Ocena zdolności poznawczych – MMSE

Skala MMSE jest stosowana do oceny zdolności poznawczych pacjenta. Maksymalny wynik wynosi 30 punktów.

Interpretacja wyniku:

-30-27 pkt. – brak dysfunkcji poznawczych,

-26-24 pkt. – łagodne zaburzenia poznawcze,

-23-19 pkt. – otępienie lekkiego stopnia,

-18- 11 pkt. – otępienie średniego stopnia

-≤10 pkt. – otępienie głębokie.

< 24 pkt. = próg odcięcia, konieczność podjęcia dodatkowych badań diagnostycznych.

Skala ocenia orientację w czasie i miejscu, zapamiętywanie, uwagę i liczenie, przypominanie, funkcje językowe, wykonywania poleceń, pisanie i praksję konstrukcyjną.

Ocena jakości życia pacjenta

Do najczęściej stosowanych standaryzowanych kwestionariuszy służących do oceny jakości życia należą:

– WHOQOL – Kwestionariusz WHOQOL-100 to międzynarodowe narzędzie badawcze, zaproponowane przez WHO. Ocenia 6 dziedzin życia i zawiera 100 pytań. Istnieje również skrócona wersja, WHQOL-BREF-26, która zawiera 26 pytań, mierzących cztery główne obszary: funkcjonowanie fizyczne (zdolność do wykonywania codziennych czynności, poziom energii, zmęczenie i ból), zdrowie psychiczne (poziom stresu, lęku, depresji i nastrój), relacje społeczne (jakość interakcji z innymi oraz wsparcie społeczne) oraz czynniki środowiskowe (poczucie bezpieczeństwa, komfortu, warunki życiowe).

– Euro – Quality of Life Questionnaire (EQ-5D) – Ocenia poruszanie się, samoobsługę, stan psychiczny, ból i samopoczucie. Składa się z 5 pytań.

– SF-36 (ang. Short Form Health Survey) – zawiera 36 pytań i ocenia kilka domen, w tym funkcjonowanie fizyczne, ból, ogólne poczucie zdrowia, ograniczenia w pełnieniu ról, witalność, funkcjonowanie społeczne, poczucie zdrowia psychicznego.

Istnieje wiele innych standaryzowanych kwestionariuszy do oceny stanu zdrowia pacjentów, np. w zależności od choroby.

Ocena nasilenia duszności MRC

Skala duszności MRC (ang. Medical Research Council Dyspnoea Scale) służy do oceny nasilenia duszności na podstawie ograniczeń wysiłkowych zgłaszanych przez pacjenta. Pozwala określić stopień ciężkości objawów.

Stopień	Objawy
0	Duszność występująca przy dużych wysiłkach.
1	Duszność występuje przy wchodzeniu na niewielkie wzniesienie lub przy szybkim marszu.
2	Pacjent musi się zatrzymywać do nabrania tchu, z powodu duszności chodzi wyraźnie wolniej od rówieśników.
3	Chory nie może przejść 100 m po płaskim terenie bez zatrzymania się w celu nabrania oddechu.
4	Duszność spoczynkowa, uniemożliwiająca choremu opuszczenie domu lub samodzielne ubranie się.