Pozycjonowanie pacjenta jest jednym z podstawowych zadań pielęgniarki. Poniżej znajdziesz krótki przegląd pozycji ułożeniowych ciała pacjenta.
Wskazania i przeciwwskazania do pozycjonowania pacjenta
Prawidłowe ułożenie chorego zapewnia komfort, zapobiega urazom mięśniowo-szkieletowym i odleżynom. Stosuje się je w terapii ułożeniowej, która polega na okresowej zmianie pozycji pacjenta unieruchomionego w celu przywrócenia sprawności lub zapobiegania skutkom unieruchomienia. Każda pozycja powinna uwzględniać fizjologiczne ułożenie ciała i odpowiednie udogodnienia. Przeciwwskazania do stosowania pozycji ułożeniowych zależą od stanu pacjenta.
U osób z niewydolnością krążeniowo-oddechową pozycja na brzuchu może pogorszyć pracę serca i płuc, natomiast brak regularnej zmiany pozycji u osób unieruchomionych sprzyja powstawaniu odleżyn.
Rodzaje pozycji ułożeniowych
Pozycja Fowlera
Można wyróżnić pozycję Folera wysoką – kąt 45-60° lub 90° wezgłowia łóżka względem podłoża oraz półwysoką (semi-Fowlera) – kąt 15-30°.
☑️Zastosowanie udogodnień w celu prewencji ucisku na tkanki w obrębie miednicy oraz przesuwaniu się ciała pacjenta w dół łóżka.
☑️Poduszki pod głowę, plecy oraz pośladki.
☑️Możliwe podpórki pod pięty i podparcie kończyn górnych.
☑️Podparcie pod ramiona u pacjentów z dusznością ortopnoiczną.
☑️Kończyny dolne oparte na stołku.
☑️Zwiększa aktywność, umożliwia samodzielne spożywanie posiłków, poprawia kontakt z otoczeniem, zwiększa komfort oddychania podczas duszności.
Pozycja płaska (na plecach)
☑️Płaskie ułożenie ciała z zachowaniem fizjologicznych krzywizn kręgosłupa.
☑️Mała poduszka pod głowę i krzywiznę lędźwiową kręgosłupa.
☑️Stopy oparte.
☑️Pięty chronione przed nadmiernym kontaktem z podłożem.
☑️Wałek wzdłuż uda oraz zabezpieczenie stóp.
☑️Oparcie stopy o poduszkę/koc.
☑️W doborze udogodnień należy uwzględnić okolice wyniosłości kostnych narażonych na ucisk lub długotrwały kontakt z podłożem.
Pozycja brzuszna
☑️Ułożenie ciała w pozycji płaskiej na brzuchu.
☑️Opuszczone wezgłowie – przy zgodzie pacjenta i braku przeciwwskazań.
☑️Poduszka pod brzuchem – utrzymuje fizjologiczne krzywizny kręgosłupa, zabezpiecza klatkę piersiową przed uciskiem.
☑️Głowa na boku.
☑️Ramiona na wysokości głowy w lekkim odwiedzeniu i zgięciu w stawie łokciowym pod kątem około 90°.
☑️Dłonie wyprostowane lub z włożonymi w nie małymi wałeczkami.
☑️Zalecenia – oparzenia pleców, profilaktyka przeciwodleżynowa, prewencja przykurczów mięśnie pleców.
Pozycja boczna
☑️Plecy pacjenta w ułożeniu jak u człowieka pozostającego w pozycji wyprostowanej.
☑️Poduszka pod głowę, pod nią dłoń z wyprostowanymi palcami.
☑️Kończyna dolna dalsza w stosunku do podłoża zgięta w stawie biodrowym i kolanowym (może być na poduszce).
☑️Wskazania – np. prewencja odleżyn, porażenie połowicze, profilaktyka zapalenia płuc.
Pozycja Trendelenburga
☑️Ułożenie ciała w pozycji leżącej na plecach.
☑️Wezgłowie obniżone o 10–30° względem podłoża.
☑️Głowa i tułów pacjenta poniżej poziomu kończyn dolnych.
☑️Zastosowanie – u osób nieprzytomnych, we wstrząsie, po utracie krwi, u pacjentów z zaburzeniami ukrwienia mózgu.
Pozycja anty-Trendelenburga
☑️Ułożenie ciała w pozycji leżącej na plecach z niskim ułożeniem kończyn dolnych.
☑️Płaszczyzna łóżka w obrębie kończyn dolnych nachylona pod kątem maks. 30° względem podłoża.
☑️Stopy oparte o wałek lub poduszki.
☑️Zmniejszony ucisk na narządy wewnętrzne
☑️Zalecenia – u osób z zaburzeniami krążenia tętniczego, po zabiegach operacyjnych w obrębie jamy brzusznej, ze złamanym kręgosłupem szyjnym w trakcie leczenia.
Pozycja Simsa (bezpieczna)
☑️Ciało pacjenta w ułożeniu pomiędzy pozycją na brzuchu i boku.
☑️Ramię bliższe podłożu za pacjentem w lekkim odwiedzeniu.
☑️Druga ręka zgięta w barku i łokciu pod głową pacjenta.
☑️Kończyna dolna bliższa podłożu w lekkim zgięciu w stawach.
☑️Druga kończyna zgięta w stawie biodrowym i kolanowym.
☑️Między nogi można włożyć poduszkę.
☑️Zastosowanie – u osób nieprzytomnych, po udarze mózgu, ochrona przed urazami i zachłyśnięciem, w badaniach okolicy krocza i wlewek doodbytniczych, spanie u kobiet w ciąży.
☑️Odciąża kość krzyżową i krętarz większy stawu biodrowego.
Wolisz wersję notatek w PDF?
| Tak, pobieram PDF! |
Źródła:
Śluskarska B., Zarzycka D. Podstawy Pielęgniarstwa Tom 2. Wybrane umiejętności i procedury opieki pielęgniarskiej. PZWL Warszawa 2017.
Ślusarska B., Zarzycka D., Majda A. Umiejętności pielęgniarskie katalog check-list. Materiały ćwiczeniowe z podstaw pielęgniarstwa. PZWL Warszawa 2017.