Pora pokazać promotorowi efekty pisania pracy, a u Ciebie pusta kartka, za mało publikacji i pomysłów na uporządkowanie treści? 🤯 Na szczęście są sposoby, żeby łatwiej ruszyć z miejsca, pisać szybciej, łatwiej i bez zbędnych nerwów. W tym wpisie pokażę Ci, jak się za to zabrać. Do dzieła!🚀
Czego dowiesz się w tym wpisie?
W tym wpisie dowiesz się między innymi:
→ gdzie szukać piśmiennictwa,
→ jak znaleźć publikacje do twojej pracy dyplomowej,
→ jak dobierać słowa kluczowe,
→ jak stworzyć spis treści,
→ jak zaplanować treści do pracy,
→ z jakich narzędzi korzystać, żeby ułatwić sobie pracę,
→ jak uporządkować cytowania i bibliografię.
Sposoby, które pomogą Ci ruszyć z miejsca
Zacznij od kilku prostych działań, które pomogą Ci uporządkować pomysły i przygotować się do pisania:
→ Zapoznaj się wstępnie z tematem. – Przejrzyj kilka stron internetowych, aktualnych publikacji przeglądowych i wytycznych. Wypisz najważniejsze informacje.
→ Dobierz odpowiednie słowa kluczowe po polsku i po angielsku. Stosuj wyszukiwanie rozszerzone i zawężone.
→ Od początku stosuj strategie wspomagające planowanie i tworzenie treści – rób notatki, burzę mózgów (mapa myśli), porządkuj i oznaczaj piśmiennictwo.
→ Przeszukaj kilka baz danych w poszukiwaniu aktualnych artykułów, słów kluczowych i zagadnień do pracy. (np. Google Scholar, PubMed, Biblioteka Nauki).
→ Skorzystaj z narzędzi AI dedykowanych badaniom naukowym, aby przyspieszyć proces szukania publikacji i analizy treści. – Są skuteczniejsze niż Chat GPT i Gemini.
→ Gromadź i oznaczaj piśmiennictwo w 1 miejscu – folder(y), Mendeley, Zotero.
Jak zastosować te wskazówki w praktyce?
Skorzystaj z e-booka „Sekrety I etapu pracy dyplomowej z pielęgniarstwa – Jak znaleźć literaturę, zaplanować treść i uporządkować bibliografię”. Znajdziesz w nim praktyczne wskazówki, szablony, przykłady i konkretne narzędzia, które pomogą Ci przejść od pustej kartki do przemyślanego planu pracy. Dzięki temu, zaoszczędzisz sporo czasu i ułatwisz sobie pisanie pracy.
Strategie rozpoczynania pracy dyplomowej
Każdy ma swoje strategie i style pisania pracy dyplomowej. Istnieją 2 główne strategie pisania:
Strategia 1: najpierw spis treści
→ Zapoznaj się z ogólnie z tematem pracy, korzystając z kilku publikacji przeglądowych, wiarygodnych stron internetowych i aktualnych wytycznych – wypisz informacje ważne dla Twojej pracy (brudnopis, notatki, burza mózgów – mapa myśli).
→ Przygotuj spis treści.
→ Szukaj piśmiennictwa wg poszczególnych rozdziałów i podrozdziałów.
Strategia 2: najpierw literatura
→ Zapoznaj się z wybraną problematyką, zgromadź i przeanalizuj piśmiennictwo związane z tematem pracy.
→ Rób notatki (brudnopis, notatki, burza mózgów – mapa myśli).
→ Na podstawie zebranych informacji przygotuj spis treści i pisz pracę.
Style pisania pracy dyplomowej
Możesz tworzyć tekst na kilka sposobów. Każdy ma swój styl i powinien działać tak, jak jest mu najwygodniej.
Poniżej kilka stylów tworzenia treści.
1. Uporządkowany – podrozdział po podrozdziale
Wybierz podrozdział, np. „Epidemiologia”, wyszukaj kilka odpowiednich publikacji i opracuj tekst. Po jego ukończeniu przejdź do kolejnego zagadnienia. Materiały możesz zgromadzić wcześniej i oznaczyć hasłem „epidemiologia” w nazwie pliku, folderze lub menedżerze bibliografii. Możesz wyszukiwać publikacje na bieżąco podczas pisania.
2. Rozstania i powroty
Otwierasz jedną publikację i zapisujesz przydatne informacje w odpowiednich podrozdziałach. Od razu zapisuj i formatuj źródło przy danym fragmencie. Następnie otwierasz kolejną publikację i działasz jak poprzednio. Całą numerację uzupełniasz, a piśmiennictwo przenosisz po zakończeniu pisania rozdziału.
Sprawdzi się, jeśli: masz zgromadzoną całą literaturę; nie chcesz wracać do tej samej publikacji kilka razy.
3. Analityczny – od notatek do akapitów
Od początku robisz notatki do każdej publikacji albo podrozdziału. Grupujesz je według zagadnień, np. czynniki ryzyka, objawy, wyniki itd. Porównujesz ustalenia autorów i piszesz akapit.
Sprawdzi się, jeśli: Chcesz połączyć informacje bez opisywania każdego artykułu osobno.
4. Dla miłośników anatomii – zacznij od szkieletu
Zanim napiszesz pierwszy akapit, przygotuj konstrukcję każdego podrozdziału. Wypisz punkty albo słowa kluczowe ważne dla danej części. Zbierz i pogrupuj publikacje albo szukaj ich na bieżąco.
Od luźnej do uformowanej…
Nie, nie chodzi o bristolską skalę uformowania stolca, tylko o plan Twojej pracy! 😉
Początkowo luźne pomysły i notatki stopniowo nabiorą kształtu – powstaną z nich logiczny spis treści i plany rozdziałów, który ułatwią Ci dalsze pisanie.
Dlatego od początku rób notatki – zapisuj ważne informacje, pomysły i pytania, które pojawiają się podczas czytania.
Luźne hasła, mapa myśli czy uporządkowana tabela? Wybierz sposób, który najbardziej Ci odpowiada. Oznaczaj też publikacje według zagadnień i zapisuj źródła przy notatkach. Ułatwi Ci to przygotowanie spisu treści, zaplanowanie zawartości rozdziałów i dalsze pisanie.
Gdzie szukać publikacji do pracy dyplomowej z pielęgniarstwa?
Masz temat pracy, otwierasz Google i… po godzinie masz 27 zakładek, trzy reklamy suplementów i mało dobrych artykułów? 😀
Zamiast szukać po całym internecie, zacznij od wyszukiwarek naukowych, baz medycznych i stron czasopism.
| Strona / baza | Co tam znajdziesz? | Co warto wiedzieć? |
| Wyszukiwarka Google | Wyszukiwanie artykułów naukowych, książek, stron internetowych. | Darmowa. Należy pamiętać o dobrych słowach kluczowych i wiarygodności źródel. |
| Google Scholar | Artykuły naukowe, książki, rozprawy i materiały z repozytoriów. | Dobry punkt startowy do wyszukiwania po polsku i angielsku. Sprawdzaj rodzaj źródła — nie każdy wynik jest recenzowanym artykułem naukowym. |
| PubMed | Baza opisów bibliograficznych i streszczeń. Można porównać ją do katalogu: pomaga znaleźć artykuł, sprawdzić jego autorów, temat i streszczenie, a następnie przejść do pełnego tekstu na stronie wydawcy lub w PMC. | Szukaj przede wszystkim po angielsku. Baza jest bezpłatna, ale dostęp do części publikacji jest płatny. |
| PubMed Central – PMC | Pełne teksty publikacji z medycyny. | Przydatne miejsce, gdy chcesz przeczytać cały artykuł bez opłaty. |
| CINAHL | Literatura poświęcona pielęgniarstwu i pokrewnym dziedzinom ochrony zdrowia. | Szczególnie przydatna przy tematach dotyczących opieki pielęgniarskiej. Płatne. Sprawdź dostęp w bibliotece swojej uczelni. |
| Polska Bibliografia Lekarska | Informacje o polskich publikacjach medycznych, m.in. artykułach i książkach. | Pomaga znaleźć polskie piśmiennictwo. Sam opis bibliograficzny nie oznacza jednak dostępu do całego tekstu. |
| Biblioteka Nauki | Pełne teksty artykułów z polskich czasopism naukowych i wybranych książek. | Bezpłatny dostęp, przydatny również przy zagadnieniach z nauk o zdrowiu, psychologii i nauk społecznych. |
| Strony czasopism naukowych | Artykuły z kolejnych numerów konkretnego czasopisma. | Warto przeglądać archiwum pisma związanego z tematem pracy. Odróżniaj artykuły naukowe od aktualności i tekstów popularnych na stronie wydawcy. |
Rodzaje publikacji
Opis przypadku, przegląd systematyczny, a może metaanaliza? Sprawdź, co możesz w nich znaleźć i jak wykorzystać je w swojej pracy.
Poza artykułami naukowymi możesz wykorzystać również:
→ książki
→ literaturę szarą, m.in. aktualne raporty, np. Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ), Światowej Organizacji Zdrowia (ang. World Health Organization – WHO) czy GBD (ang. Global Burden of Diseases)
→ rozporządzenia, ustawy i regulacje prawne, np. Ministra Zdrowia, Ministra Edukacji itd.
→ wiarygodne strony internetowe (w ograniczonej liczbie).
| Nazwa polska | Nazwa angielska | Krótki opis |
| Opis przypadku / studium przypadku | Case report / Case study | Szczegółowe przedstawienie przypadku pacjenta, np. przebiegu choroby, leczenia i procesu pielęgnowania. |
| Przegląd narracyjny | Narrative review | Omówienie i podsumowanie aktualnej literatury i wiedzy dotyczącej wybranego zagadnienia. |
| Przegląd systematyczny | Systematic review | Analiza badań odpowiadających na określone pytanie, z jasno opisaną metodą wyszukiwania, selekcji i oceny publikacji. |
| Metaanaliza | Meta-analysis | Statystyczne połączenie wyników kilku badań, pozwalające uzyskać wspólne oszacowanie badanego efektu. Często stanowi część przeglądu systematycznego. |
| Praca oryginalna | Original research article | Publikacja przedstawiająca wyniki badań własnych autorów, np. ankietowych, obserwacyjnych lub eksperymentalnych. |
| Wytyczne praktyki klinicznej | Clinical practice guidelines | Zalecenia dotyczące postępowania z pacjentem, opracowane na podstawie oceny dowodów naukowych. |
| Literatura szara | Grey literature | Wydawana m.in. przez organy rządowe, akademickie itp., np. raporty (np. NFZ, WHO), rozprawy doktorskie, materiały konferencyjne |
Od czego zacząć szukanie piśmiennictwa?
Wpisanie całego tytułu pracy w wyszukiwarkę i liczenie na cud to kusząca strategia. Są jednak skuteczniejsze! 😉
Zacznij od wybrania słów kluczowych, które opisują najważniejsze elementy Twojego tematu. Dobrą strategię jest wyszukiwanie słów kluczowych zgodnych ze spisem treści. Rozbij główne elementy tytułu i rozdziałów na mniejsze części. Wypisz słowa kluczowe po polsku i po angielsku, uwzględniając synonimy.
💡 Przykład
Przykład dla tematu: „Opieka pielęgniarska nad pacjentem z zespołem stopy cukrzycowej”.
| Obszar | Słowa kluczowe po polsku | Słowa kluczowe po angielsku |
| Choroba / problem | stopa cukrzycowa, zespół stopy cukrzycowej | diabetic foot, diebtic foot syndrom |
| Rana | owrzodzenie stopy cukrzycowej | diabetic foot ulcer |
| Opieka | opieka pielęgniarska, interwencje pielęgniarskie, proces opieki, proces pielęgnowania | nursing care, nursing interventions |
| Edukacja | edukacja pacjenta, samoopieka | patient education, self-care |
Połącz słowa, czyli operatory Boolean w praktyce
Nie musisz znać zaklęć informatycznych. 😉 Operatory Boolean to słowa, które pomagają łączyć hasła i porządkować wyniki. Są 3 operatory Boolean – AND (i), OR (lub), NOT (nie).
💡 Przykład
Przykładowe zapytanie do tematu „Opieka pielęgniarska nad pacjentem z zespołem stopy cukrzycowej”
| Operator | Jak działa? | Przykład |
| AND – i | Zawęża wyszukiwanie: wynik powinien uwzględniać oba pojęcia. | diabetic foot AND nursing care – stopa cukrzycowa ORAZ opieka pielęgniarska |
| OR – lub | Poszerza wyszukiwanie: łączy synonimy i określenia alternatywne. | nursing care OR nursing interventions – opieka pielęgniarska ALBO interwencje pielęgniarskie |
| NOT – nie | Wyklucza wskazane pojęcie. Stosuj ostrożnie, aby nie usunąć przydatnych publikacji. | diabetic foot NOT amputation – stopa cukrzycowa NIE amputacja |
(„diabetic foot” OR „diabetic foot ulcer”) AND („nursing care” OR „nursing interventions”)
(„stopa cukrzycowa” ALBO „zespół stopy cukrzycowej) ORAZ („opieka pielęgniarska” LUB „interwencje pielęgniarskie”)
Nawiasy grupują pojęcia, a cudzysłowy służą do wyszukiwania fraz.
Sposób działania operatorów i cudzysłowów zależy również od danej wyszukiwarki, dlatego warto wcześniej zajrzeć do jej instrukcji. Zacznij od prostego zapytania i dopiero później dodawaj kolejne warunki.
„Nie mogę znaleźć wystarczającej liczby publikacji”
Szukasz i szukasz, ale nadal masz za mało publikacji? Pamiętaj, że słowa kluczowe są kluczem do sukcesu. Nie trzymaj się sztywno samego tytułu, rozszerzaj i zawężaj wyszukiwania.
Załóżmy, że Twój temat to: „Opieka pielęgniarska nad pacjentem z chłoniakiem Hodgkina – studium przypadku”.
Publikacja nie musi dotyczyć dokładnie całego Twojego tematu, aby była przydatna. Podziel temat na mniejsze części i łącz poszczególne słowa kluczowe.
Wykorzystaj różne określenia choroby: chłoniak Hodgkina, ziarnica złośliwa, Hodgkin lymphoma, Hodgkin’s lymphoma.
Następnie rozszerz wyszukiwanie o zagadnienia, które planujesz omówić w całej pracy, np:
→ opieka pielęgniarska nad pacjentem z chłoniakiem
→ problemy pielęgnacyjne pacjentów podczas chemioterapii
→ profilaktyka zakażeń u pacjentów z obniżoną odpornością
→ pacjent onkologiczny, wsparcie psychiczne, edukacja zdrowotna
→ autologiczny przeszczep komórek krwiotwórczych
→ chemioterapia, immunoterapia i leki celowane
Kop głębiej i głębiej
Strategię szukania i poszerzania słów kluczowych i publikacji nazwałam „Kop głębiej i głębiej”.
Zacznij od głównych słów kluczowych z tytułu pracy, a następnie dobierz bardziej szczegółowe hasła do poszczególnych podrozdziałów.
Kiedy znajdziesz pierwsze trafne publikacje, np. w PubMed, przejrzyj ich streszczenia i słowa kluczowe podane przez autorów. Wypatruj synonimów, nowych pojęć i określeń, które możesz wykorzystać w kolejnych wyszukiwaniach i podrozdziałach. Korzystaj również z referencji podanych w artykułach do znajdowania nowych publikacji.
W ten sposób, jedna wartościowa publikacja prowadzi Cię do kolejnych – kopiesz coraz głębiej i stopniowo poszerzasz swój zbiór materiałów.
Jak stworzyć spis treści i zaplanować treści do pracy?
Bazy danych przychodzą z pomocą
Tworzenie spisu treści zacznij od własnych pomysłów i wizji pracy na podstawie aktualnej wiedzy i doświadczeń – zastanów się, co chcesz w niej przedstawić i jaki jest jej cel.
Następnie sięgnij do artykułów przeglądowych i wytycznych, które pomogą Ci wybrać najważniejsze zagadnienia oraz uzupełnić ogólny plan. Stopniowo rozbijaj go na bardziej szczegółowe elementy, tworząc logiczny układ rozdziałów i podrozdziałów.
Mapa myśli albo notatki są dobry pomysłem, ponieważ pozwalają w łatwy sposób zebrać wszystkie pomysły i ważne informacje w całość i przygotować szczegółowy plan pracy.
Przeszukaj kilka wyszukiwarek i baz danych, żeby znaleźć artykuły, np. Google, PubMed, Google Scholar i Bibliotekę Nauki.
A o co chodzi z tym Open Access?
Znajdujesz idealny artykuł, klikasz „pełny tekst”, a tam… prośba o zapłatę. Spokojnie — nie każda publikacja wymaga nadwyrężania budżetu! 😊 Open Access (OA), czyli otwarty dostęp, oznacza, że pełny tekst publikacji można przeczytać online bez opłat i subskrypcji.
W wielu wyszukiwarkach możesz wybrać filtr „Open Access” albo „Free full text”, aby znaleźć bezpłatnie dostępne artykuły. Dostęp do bezpłatnych artykułów znajdziesz między innymi w PuBMed Central i Bibliotece Nauki.
Z jakich lat wybierać publikacje?
Na początek ustaw zakres ostatnich 5 lat, aby szukać aktualnych badań i wytycznych. Nie jest to jednak sztywna zasada dla każdej pracy. Pierwszeństwo mają wymagania uczelni i wskazówki promotora. Starsze publikacje mogą być potrzebne przy omawianiu klasycznych teorii pielęgniarstwa, definicji czy oryginalnych narzędzi badawczych.
Publikacje po polsku czy po angielsku?
Korzystaj z obu! Polskie publikacje są cenne, szczególnie gdy opisujesz krajową praktykę pielęgniarską i organizację opieki. Wyszukiwanie po angielsku otwiera jednak dostęp do znacznie szerszej literatury międzynarodowej, różnorodnych badań i najnowszych doniesień. Dlatego, gdy po polsku znajdujesz niewiele materiałów, zmień język wyszukiwania.
Jak ocenić, czy publikacja przyda się do pracy?
Nie każdy znaleziony artykuł musisz od razu zamieszczać w folderze „Publikacje do mojej pracy dyplomowej”.
Aby sprawdzić czy publikacja nadaje się do Twojej pracy, oceń po kolei:
Jak nie pogubić się cytowaniach?
Kropki, kreski i kursywy potrafią przyprawić o zawrót głowy. Żeby nie pogubić się w cytowaniach wypróbuj następujące metody:
→ korzystaj z programu do automatycznego cytowania, tworzenia i aktualizowania bibliografii,
→ zostaw numerację na koniec – stwórz tekst zapisując cytowania odpowiednio oznaczone w nawiasie albo pod fragmentem tekstu,
→ po zakończeniu pisania danego podrozdziału albo rozdziału uzupełnij numerację i piśmiennictwo,
→ skorzystaj z narzędzi sztucznej inteligencji do formatowania cytowań – podaj wzór formatowania i pozwól AI zrobić to za Ciebie.
Przydatne darmowe programy do zarządzania piśmiennictwem
Publikacje zapisane w różnych miejscach – była, a się zagubiła?
Zmieniasz każdą kropkę, odstęp i średnik ręcznie po kilka razy w bibliografii? 😊
Czas zaprzyjaźnić się z narzędziami, które pomagają porządkować i formatować piśmiennictwo. Jest ich wiele, ale żeby nie zamienić pisania pracy w testowanie dwudziestu aplikacji, przedstawiam tylko dwa programy.
→ Zotero albo Mendeley Cite – darmowe gromadzenie publikacji w 1 miejscu, tworzenie kolekcji, dodawanie notatek, automatyczne tworzenie i aktualizowanie cytowań i bibliografii.
Zotero – Jak działa?
Zotero to bezpłatny program do gromadzenia publikacji, porządkowania źródeł i tworzenia bibliografii. Adres do pobrania Zotero – https://www.zotero.org/.
Współpracuje z Wordem, LibreOffice i Dokumentami Google, dzięki czemu możesz wstawiać cytowania bezpośrednio podczas pisania pracy.
W czym pomoże Ci Zotero?
→ Zbierze źródła w jednym miejscu – dane artykułów, książek, stron internetowych i pliki PDF.
→ Uporządkuje publikacje w kolekcjach odpowiadających np. rozdziałom pracy.
→ Ułatwi wyszukiwanie zapisanych materiałów po autorach, tytułach i słowach kluczowych.
→ Pozwoli dodawać notatki do pulbikacji.
→ Wstawi cytowania do tekstu i utworzy bibliografię zgodnie z wybranym stylem.
→ Zaktualizuje numerację cytowań i piśmiennictwo, gdy dodasz lub usuniesz źródło za jego pomocą.
→ Ułatwi zmianę stylu bibliografii – bez ręcznego poprawiania każdej kropki i przecinka.
AI napisze, Ty obronisz?
Czy warto, aby całą pracę napisał Ci chat GPT, Gemini albo inne AI? Zdecydowanie nie polecam.
Czy AI może pomóc Ci w wyszukiwaniu piśmiennictwa i analizie danych? Tak.
Jeżeli chcesz zwiększyć skuteczność działań z AI, zapomnij o chacie GPT i Gemini. Wybierz narzędzia dedykowane do badań naukowych.
Możesz wykorzystać je m.in. do:
→ wygenerowania pomysłów do Twojej pracy,
→ zebrania i analizy piśmiennictwa,
→ generowania wniosków z poszczególnych publikacji,
→ streszczania publikacji,
→ porównania wyników poszczególnych publikacji,
→ określania celów i luk badawczych ,
→ i wielu innych działań podczas tworzenia pracy dyplomowej i prowadzenia badań naukowych.
Przygotowane z ich pomocą streszczenia, analizy i zestawienia ułatwią Ci wstępną ocenę materiałów oraz wskażą dalsze kierunki poszukiwań. To szansa na zaoszczędzenie czasu spędzanego na przeglądaniu i porównywaniu źródeł. Pamiętaj, żeby zawsze sprawdzać informacje i źródła, które podają narzędzia AI.
Które narzędzia wybrać i jak wykorzystać je w praktyce? W e-booku znajdziesz konkretne propozycje wraz z omówieniem ich zastosowania i przykładami działania.
